مقدمه: چرا “شکم دادن” کابل حیاتی است؟
وقتی به یک شبکه توزیع برق تازه احداث شده نگاه میکنید، شاید تصور کنید کابلهایی که بین دو تیر کاملاً صاف و کشیده هستند، بهترین و زیباترین نصب را دارند. اما در مهندسی شبکه هوایی، “صاف بودن مطلق” یک اشتباه فاجعهبار است!
کابلهای خودنگهدار فشار ضعیف (بهویژه مدلهای استاندارد ۶ رشته) نیز مانند هر فلز دیگری، بر اثر تغییر دما دچار انبساط و انقباض میشوند. در گرمای تابستان، طول هادیها افزایش مییابد و “شکم” (Sag) یا اصطلاحاً “فلش” آن بیشتر میشود. برعکس، در سرمای استخوانسوز زمستان، کابل منقبض و کوتاه شده و نیروی کششی آن به شدت افزایش مییابد.
اگر کابل را در یک روز گرم تابستانی خیلی سفت ببندید چه اتفاقی میافتد؟ با رسیدن اولین موج سرمای زمستانی، کابل منقبض شده و نیروی کششی (Tension) آنقدر زیاد میشود که یا سیم مسنجر پاره میشود، یا یراقآلات میشکنند و یا تیر برق از فونداسیون کنده میشود.
اگر کابل را خیلی شل ببندید چه؟ در بادهای شدید، کابلها دچار نوسان شدید و “رقص” (Galloping) میشوند و ممکن است فاصله استاندارد ایمنی (حریم) تا زمین و ساختمانها نقض شود.
بنابراین، فلش کشی (Sagging) یا تنظیم کشش، هنر ایجاد تعادل است؛ تعادلی مهندسیشده که تضمین میکند کابل در بدترین شرایط دمایی، نه پاره شود و نه بیش از حد مجاز آویزان گردد. در این راهنمای عملیاتی از واحد فنی سیم راد سما، مراحل دقیق این فرآیند را بررسی میکنیم.
پیشنیازها: ابزار و دانش لازم برای فلش کشی
قبل از بالا رفتن از تیر، باید تجهیزات مناسب داشته باشید.
لیست ابزار ضروری:
- تایفور یا پولیلیفت (Come-along hoist): ابزار اصلی برای اعمال نیروی کشش.
- قورباغه (Cable Grip): مخصوص گرفتن سیم مسنجر.
- دینامومتر یا نیروسنج (Dynamometer): حیاتیترین ابزار برای اندازهگیری دقیق نیروی کشش (به کیلوگرم نیرو kgf).
- دماسنج محیطی دقیق: برای اندازهگیری دمای هوای محل نصب در لحظه کار.
- جدول فلش و کشش (Sag-Tension Table): این جدول قلب عملیات است که توسط طراح پروژه بر اساس وزن کابل ۶ رشته، طول اسپن (فاصله دو تیر) و منطقه آبوهوایی محاسبه شده است.
قلب عملیات: درک جدول دما و فلش (Sag-Tension Table)
هیچ دو پروژهای جدول فلش یکسانی ندارند. جدولی که برای منطقه کویری استفاده میشود، با منطقه کوهستانی متفاوت است.
یک نمونه ساده شده از جدول فلش (صرفاً جهت مثال آموزشی):
فرض: برای کابل خودنگهدار فشار ضعیف ۶ رشته سیم راد سما (سایز ۷۰+۱۲۰×۳)، طول اسپن ۴۰ متر
| دمای محیط (°C) | میزان فلش هدف (سانتیمتر) | نیروی کشش تقریبی (کیلوگرم نیرو – kgf) |
| -۵°C (سرد) | ۴۵ cm | ۶۸۰ kgf |
| +۱۵°C (معتدل) | ۶۰ cm | ۵۲۰ kgf |
| +۳۵°C (گرم) | ۸۵ cm | ۴۱۰ kgf |
نکته کلیدی: رابطه دما و کشش معکوس است. اگر در یک روز بهاری با دمای ۱۵ درجه کار میکنید، باید کابل را طوری تنظیم کنید که نیروسنج عدد ۵۲۰ کیلوگرم را نشان دهد.
مراحل اجرایی فلش کشی کابل ۶ رشته
گام اول: آمادهسازی و کابل کشی اولیه (Stringing)
قبل از شروع کشش، کابل باید به درستی روی تیرها قرار گرفته باشد.
- تیرهای میانی (آویزی): کابل باید داخل قرقرههای مخصوص نصب (Running Blocks) قرار داشته باشد تا به راحتی بلغزد. هرگز کابل را قبل از تنظیم فلش، داخل کلمپ آویز سفت نکنید.
- تیر ابتدایی (Dead-end): کابل باید در تیر ابتدای سکشن با کلمپ انتهایی کاملاً فیکس و مهار شده باشد.
گام دوم: اندازهگیری دما و تعیین عدد هدف از جدول
این مرحله حیاتی است:
- با استفاده از دماسنج، دمای محیط را در سایه اندازه بگیرید. فرض کنیم دماسنج عدد ۲۰ درجه سانتیگراد را نشان میدهد.
- به جدول فلش و کشش پروژه مراجعه کنید.
- مثال: طبق جدول پروژه ما، در دمای ۲۰ درجه و اسپن ۴۰ متر، نیروی کشش هدف باید ۴۸۰ کیلوگرم باشد.
گام سوم: اعمال کشش اولیه (The Initial Pull)
در کابلهای ۶ رشته فشار ضعیف سیم راد سما، یک رشته مستقل و بسیار مقاوم به عنوان “مسنجر” (از جنس آلیاژ AAAC یا ACSR) تعبیه شده است که وظیفه تحمل تمام وزن شبکه را بر عهده دارد.
⚠️ نکته بسیار مهم ایمنی و فنی: ابزار کشش (قورباغه) باید فقط و فقط به سیم مسنجر مستقل متصل شود. رشتههای فاز، نول و روشنایی که از جنس آلومینیوم خالص هستند نباید تحت کشش قرار بگیرند!
- یک سمت تایفور را به کراسآرم یا بدنه تیر محکم کنید.
- قورباغه (Cable Grip) را روی سیم مسنجر آلیاژی کابل ۶ رشته نصب کنید.
- شروع به کشیدن با تایفور کنید تا کابل از حالت رهایی درآمده و کابل به آرامی روی قرقرههای تیرهای میانی حرکت کند.
گام چهارم: تنظیم دقیق با دینامومتر
این روش برای اسپنهای طولانی و پروژههایی که دقت بالا نیاز دارند (مثل فیدرهای اصلی شهری) توصیه میشود.
- دینامومتر (نیروسنج) را بین تایفور و قورباغه قرار دهید.
- آنقدر به کشیدن (یا شل کردن جزئی) با تایفور ادامه دهید تا عقربه دینامومتر دقیقاً روی عدد هدف (مثلاً ۴۸۰ کیلوگرم) بایستد.
گام پنجم: تثبیت نهایی و بستن کلمپها
پس از اطمینان از صحت کشش:
- درحالیکه تایفور هنوز تحت کشش است، کلمپ انتهایی (Wedge Clamp) را روی سیم مسنجر نصب و سفت کنید.
- به آرامی تایفور را شل کنید تا بار کششی از روی تایفور به طور کامل به کلمپ انتهایی منتقل شود.
- در تیرهای میانی، کابل را از روی قرقرهها برداشته و داخل کلمپهای آویز (Suspension clamps) قرار داده و پیچها را سفت کنید.
چرا کابل ۶ رشته سیم راد سما در فلش کشی بهتر عمل میکند؟
همانطور که در این آموزش دیدید، تمام فشار مکانیکیِ نصب، روی سیم “مسنجر” وارد میشود. بزرگترین مشکل پیمانکاران این است که اگر کابل غیراستاندارد بخرند، سیم مسنجر پس از چند ماه دچار پدیده «خزش» (Creep) شده و کابل دوباره شکم میدهد.
شرکت سیم راد سما یکی از تولیدکنندگان اصلی و تخصصی سیمهای آلومینیومی آلیاژی (AAAC) در کشور است. ما از همین آلیاژهای فوقسخت و مهندسیشده برای تولید سیم مسنجر در کابل خودنگهدار فشار ضعیف ۶ رشته خود استفاده میکنیم.
نتیجه چیست؟ کابلی که یکبار با رعایت اصول جدول دمایی نصب و فلشکشی شود، سالهای متمادی در برابر طوفانها، فشار یخزدگی (Ice Load) و گرمای شدید، پایداری خود را حفظ کرده و نیاز به ریگلاژ مجدد نخواهد داشت.
برای مشاهده مشخصات فنی، دانلود کاتالوگ و خرید مستقیم «کابل خودنگهدار فشار ضعیف ۶ رشته» کلیک کنید